“การดูแลแบบประคับประคอง คืออะไร?” (ตอน 1)| kachon.com

“การดูแลแบบประคับประคอง คืออะไร?” (ตอน 1)
สุขภาพ

photodune-2043745-college-student-s

การเกิด แก่ เจ็บ และตายนั้นเป็นธรรมดาของโลก ทุกคนเกิดมาล้วนต้องพบกับความตายด้วยกันทั้งนั้น แต่มันจะดีกว่าไหม หากในช่วงสุดท้ายของชีวิต เราได้จากไปอย่างมีความสุข และตายอย่างสมศักดิ์ศรี ซึ่งเป็นที่มาของการ “ดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบบประคับประคอง”

ผู้ป่วยระยะสุดท้ายคือใคร

ผู้ป่วยระยะสุดท้าย คือ ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยแล้วว่า สภาพการป่วยไข้เป็นระยะลุกลาม เรื้อรัง หรือเข้าสู่ระยะท้ายๆ ของโรค ซึ่งไม่มีทางรักษาให้หายได้ โดยเมื่อใกล้ถึงช่วงสุดท้ายของชีวิต ผู้ป่วยจะมีอาการดังนี้

สภาพร่างกายจะเริ่มเปลี่ยนแปลง เช่น การสูบฉีดโลหิตน้อยลง ทำให้มือเท้าเย็น ผิวหนังเปลี่ยนสีคือมีสีคล้ำขึ้น เป็นจ้ำ การหายใจเริ่มผิดปกติ ไม่เร็วขึ้นก็ช้าลง หรือหายใจขาดเป็นช่วงๆ มีเสมหะออกมามาก กล้ามเนื้อหย่อนยานควบคุมไม่ได้ การรับรู้แย่ลง บางรายอาจเพ้อเรื่องที่อยู่ใต้สำนึก กินได้น้อยลงหรือกินไม่ได้เลย จึงไม่ควรคะยั้นคะยอให้กิน หรือให้น้ำเกลือและสอดสายอาหาร เพราะทำให้ทรมานมากขึ้น

ผู้ป่วยมักมีอาการอ่อนเพลีย ง่วง ซึม จึงควรให้พักผ่อนเต็มที่ อย่าพยายามปลุก ลดการรบกวนต่างๆ เช่น การพลิกตัว วัดความดัน ใส่สายสวนปัสสาวะ สอดท่อในคอ ฯลฯ หากผู้ป่วยมีเสมหะมาก ควรใช้ยาลดเสมหะดีกว่าการดูดเสมหะ เพราะทำให้ผู้ป่วยทรมาน เมื่อถึงช่วงนี้การแสดงอาการเจ็บปวดต่างๆ จะลดลง

ผู้ป่วยบางรายที่อาการทรุดมาตลอด เช่น หลับตลอดเวลา ไม่มีการตอบสนองแล้วแต่กลับมีอาการดีขึ้น เช่น กินข้าวได้ พูดจาได้ ร่างกายดีขึ้นอย่างอัศจรรย์ ในช่วง 1-2 วัน ซึ่งคนโบราณบอกว่า เป็นพลังชีวิตเฮือกสุดท้าย ครอบครัวจึงควรใช้โอกาสนี้ร่ำลากัน หรือสวดมนต์ให้สติกันและกัน

การดูแลแบบประคับประคอง คืออะไร

การดูแลแบบประคับประคอง คือ การดูแลทางการแพทย์การพยาบาลทุกชนิด รวมถึงการดูแลทางด้านจิตใจ สังคม ตามความต้องการของผู้ป่วย ตลอดจนการดูแลครอบครัวผู้ป่วยจากความโศกเศร้า เพราะสูญเสียผู้ป่วยไป

เป้าหมายของการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบบประคับประคองนั้นคือ การเปลี่ยนจากการรักษาให้หายเป็นการดูแล เพื่อให้ผู้ป่วยระยะสุดท้ายและญาติสามารถใช้ชีวิตร่วมกันอย่างมีความสุข มีคุณภาพชีวิตที่ดี สามารถจากไปอย่างสงบสมศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

คนที่ต้องได้รับการดูแลแบบประคับประคอง ได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง ผู้ป่วยในหอผู้ป่วยวิกฤติ ซึ่งเป็นโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้

การดูแลแบบประคับประคองนั้น นอกจากจะดูแลเรื่องทางกายแล้ว ยังต้องดูแลเรื่องของจิตใจของผู้ป่วยด้วย ผู้ดูแลควรช่วยให้ผู้ป่วยได้ทำในสิ่งที่ต้องการหรือค้างคาใจ รวมถึงความใฝ่ฝันในชีวิตให้สำเร็จ ญาติจึงต้องใส่ใจ สังเกตว่าผู้ป่วยเคยพูดถึงเรื่องใดบ่อยๆ แล้วค่อยๆ สอบถามเพิ่มเติม และหาทางช่วยให้สิ่งที่ผู้ป่วยต้องการประสบผลสำเร็จ เพื่อให้ผู้ป่วยจากไปอย่างสงบ ไม่มีอะไรค้างคาในใจและมีความสุขที่สุด ซึ่งนับเป็นเป้าหมายสูงสุดของการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบบประคับประคอง

----------------------------------------------------------------

แหล่งข้อมูล :

พว.ศิริพร เสมสาร ในโครงการอบรมประชาชนเรื่อง “การดูแลแบบประคับประคองคืออะไร?” ณ อาคารศูนย์อุบัติเหตุและเวชศาสตร์ฉุกเฉิน ชั้น 3 คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

พรทวี ยอดมงคล. 2559. การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบบประคับประคอง (Palliative Care). พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ : บริษัท พิมพ์ดี จำกัด